Phân tích hình anh con cò trong ca dao Việt Nam

Thứ sáu , 30/12/2016, 09:21 GMT+7
Hình ảnh con cò là hình ảnh trung tâm trong một số bài ca dao quen thuộc đầy xúc động. Hãy chứng tỏ hình ảnh con cò chính là hóa thân đẩy bât hạnh của người phụ nữ xưa.

BÀI LÀM

Lúc tôi còn nhỏ, mẹ tôi hay ru tôi bằng những câu hò thấp thoáng bóng dáng của những thân cò lặn lội. Chừng như với những câu hò, câu ca dao về hình ảnh con cò ấy, người nhắc nhủ tôi rằng những thân cò trên đồng cạn, dưới đồng sâu, khi quãng vắng, lúc hừng đông kia cũng chính là bóng dáng những người mẹ, người vợ, những người phụ nữ không quản ngại gian lao, vất vả. Họ là những thân cò hi sinh một cách thầm lặng, không kể lể. Lớn lên, tôi hiểu rằng mẹ tôi rất đúng. Có bao nhiêu câu hò, câu hát về hình ảnh con cò là có bấy nhiêu hình ảnh người phụ nữ. Những người phụ nữ Việt Nam sáng ngời đức tính, phẩm giá. Họ chính là:

Con cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non.

Nàng về nuôi cái cùng con

Để anh đi trẩy nước non Cao Bằng.

Không phải ngẫu nhiên mà hình ảnh con cò là một hóa thân sâu sắc về người phụ nữ. Ca dao hay nói “lặn lội thân cò”. Cách nói này đã tô đậm một nét đẹp trong phẩm chất của người phụ nữ. Họ phải tảo tần để nuôi sống gia đình. Trên con đường ấy là bao lo toan vất vả của việc kiếm ra miếng ăn, cái mặc. Thế nhưng họ không hề than vãn. Sự hi sinh thầm lặng ẩn hiện ở những hình ảnh thân có lặn lội chính là một đức tính vô cùng cao đẹp, có tính truyền thống của người phụ nữ. Vì vậy có thể nói rằng niềm sung sướng, hạnh phúc của họ không phải là cho bản thân, cho riêng mình. Họ sung sướng, hạnh phúc trong niềm vui của chồng của con, bản thân họ có khi thật tội nghiệp. Ta hãy nghe:

Cái cò đi đón cơn mưa

Tối tăm mờ mịt ai đưa cò về

Sự tội nghiệp nằm trong cái côi cút, cô đơn, lẻ loi... có khi chỉ riêng mình họ cảm nhận, hứng chịu.

Nếu được xếp hạng cho những bài ca dao hay về hình ảnh con cò, tôi sẽ nghĩ rằng câu ca dao trên là một trong câu ca dao hay nhất: “Tối tăm mờ mịt ai đưa cò về...”. Chỉ một mình thân cò trên những nẻo đời mà những nẻo đời đôi khi không phải bằng phẳng, sa chân sẩy bước:

Con cò mà đi ăn đêm,

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

Ông ơi! Ông vớt tôi nao

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng

Trải bao thời gian, hình ảnh con cò đậu phải cành mềm trở thành một hình ảnh tội nghiệp chỉ thân phận bất hạnh của người phụ nữ ngày xưa. “Ong ơi...”, tiếng van xin như xé lòng người...

Có xáo thì xáo nước trong

Đừng xáo nước đục đau lòng cò con

Vâng, đó là thân phận của cò. Thế nhưng trong lời van xin xét lòng ấy bỗng sáng ngời một phẩm chất.

Đừng xáo nước đục...

Chúng ta sẽ suy nghĩ gì khi trong trường hợp tuyệt vọng nhất, cò vẫn cầu xin một cái chết đẹp đẽ, trong sáng, ơ đây, sự cầu xin thể hiện rõ một phẩm giá khác của người phụ nữ hóa thân trong thân phận con cò:

Có xáo thì xảo nước trong

Cái chết ấy thật trong sáng, sự cầu xin ấy thật đáng quý. Càng thấy trong sáng và đáng quý, ta càng nhận ra nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam. Họ luôn muốn giữ gìn phẩm giá trong sáng trong mọi trường hợp, kể cả lúc đau khổ và tuyệt vọng nhất.

Nói về điều này không thể không nhắc đến hình ảnh lặn lội thân cò trong bài thơ nói về bà vợ của Tú Xương. Chắc chắn rằng, dẫu là một tâm sự rất riêng của nhà thơ sông Vị, nhưng nguồn cảm hứng kia không thể không xuất phát từ những bài ca dao về hình tượng con cò. Những con cò bất hạnh nhưng sáng ngời những nét đẹp tiêu biểu, bất diệt của người phụ nữ Việt Nam trải qua bao thế hệ.

Nguồn: