Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Lượm của Tố Hữu

Thứ hai , 25/01/2016, 09:22 GMT+7
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, thiếu nhi Việt Nam hăng hái làm theo lời dạy của Bác Hồ: Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, Tuỳ theo sức của mình. Nhiều bạn đã hi sinh tuổi thơ trong sáng cho sự nghiệp đấu tranh bảo vệ chủ quyền...

I. DÀNÝ

1.  Mở bài:

- Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, rất nhiều thiếu niên Việt Nam đã làm theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đóng góp công sức vào sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc.

- Bài thơ Lượm của nhà thơ Tố Hữu kể về một chú bé liên lạc dũng cảm trên mặt trận Bình - Trị - Thiên thời ấy. hình ảnh tươi vui và lòng can đảm của Lượm đã Đềlại trong em ấn tượng khó quên.

2.  Thân bài:

* Hình ảnh chú bé Lượm hồn nhiên, vui vẻ:

+Khung cảnh cuộc gặp gỡ giữa người chú Vệ quốc và người cháu liên lạc:

- Thời gian: Ngày Huế đổ máu, tức là ngày thực dân Pháp nổ súng tái chiếm nước ta, sau khi dân tộc ta giành được chủ quyền độc lập (1945) không bao lâu.

- Hai chú cháu sau một thời gian xa cách (Chú Hà Nội về), tình cờ gặp nhau ở Hàng Bè. Hoàn cảnh đặc biệt của cuộc gặp gỡ có tác dụng tô đậm thêm hình ảnh và tính cách của Lượm.

+Nhân vật Lượm:

- Ngoại hình: Chú bé loắt choắt, Cái xắc xinh xinh, Cái chân thoăn thoắt, Cái đầu nghênh nghênh, Ca lô đội lệch, Mồm huýt sáo vang, Như con chim chích, Nhảy trên đường vàng. Các chi tiết, hình ảnh đặc tả vẻ ngây thơ, nghịch ngợm rất đáng yêu của chú bé Lượm.

- Tính tình: Cháu đi liên lạc, Vui lắm chú à, Ở đồn Mang Cá, Thích hơn ở nhà... Lượm vui vẻ, hồn nhiên coi chuyện sống chết, hiểm nguy không có gì đáng sợ, ngược lại còn vui, còn thích bởi hợp với tính nết hiếu động của chú.

- Nét hồn nhiên, nghịch ngợm của Lượm còn được thể hiện qua những chi tiết và ngôn ngữ chọn lọc: Cháu cười híp mí, Má đỏ bồ quân, Thôi chào đồng chí! Cháu đi xa dần... Đứa cháu bé bỏng giờ đây đã trở thành đồng chí nhỏ của người chú Vệ quốc quân. Hai chú cháu cùng chung lí tưởng, chung đội ngũ chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

* Cái chết hào hùng của chú bé Mên lạc:

- Nghe tin Lượm hi sinh, nhà thơ đau đớn thốt lên: Ra thế, Lượm ơi! Câu thơ ngắt đôi giống như tiếng nấc nghẹn ngào, xót xa.

- Nhà thơ hình dung ra cảnh Lượm hi sinh trong lúc làm nhiệm vụ: Một hôm nào đó... Vụt qua mặt trận, Dạn bay vèo vèo, Thư đề “Thượng khẩn”, Sợ chi hiểm nghèo. Lượm nhận nhiệm vụ liên lạc trong một trận chiến đấu ác liệt giữa ta và địch. Hai câu thơ: Bỗng loè chớp đỏ, Thôi rồi, Lượm ơi bộc lộ niềm thương tiếc, ngậm ngùi của nhà thơ.

- Cái chết dũng cảm của Lượm được nhà thơ miêu tả thật cảm động: Cháu nằm trên lúa, Tay nắm chặt bông, Lúa thơm mùi sữa, Hổn bay giữa đồng. Sự hi sinh vì Tổ quốc của Lượm đã hoá thành bất tử. Câu hỏi tu từ: Lượm ơi, còn không? bộc lộ niềm bâng khuâng, nhớ tiếc khôn nguôi.

- Hai khổ thơ cuối lặp lại nguyên vẹn hình ảnh của Lượm trong cuộc gập gỡ ngày nào với tác giả, có ý khẳng định Lượm sống mãi trong lòng mọi người.

3.  Kết bài:

- Trong những bài thơ viết về gương sáng yêu nước của thiếu nhi Việt Nam thời kì chống Pháp thì Lượm là một bài thơ xuất sắc.

- Thắng lợi vẻ vang của các cuộc kháng chiến giữ nước từ xưa tới nay luôn có phần đóng góp của tuổi thơ hổn nhiên và dũng cảm. Tên tuổi các anh hùng nhỏ tuổi sẽ sống mãi cùng sông núi Việt Nam yêu quý.

II.  Bài làm

... độc lập, tự do của dân tộc. Hình ảnh chú bé liên lạc hồn nhiên, dũng cảm trong bài thơ Lượm của Tố Hữu đã Đềlại trong em niềm cảm phục sâu sắc.

Lượm theo bộ đội làm liên lạc hồi đầu kháng chiến (cuối năm 1946). Lúc này, Pháp chưa đánh rộng ra, Quân ta đóng ở đồn Mang Cá, một cứ điểm quan trọng của Huế. Trong một trận tấn công vào đồn giặc, Lượm hi sinh. Tác giả biết tin, vô cùng xúc động và đã sáng tác nên bài thơ này (1949).

Bằng cách kết hợp miêu tả với kể chuyện và biểu hiện cảm xúc, nhà thơ đã khắc hoạ sinh động hình ảnh chú bé Lượm hồn nhiên, vui tươi, hăng hái và dũng cảm.

Thể thơ bốn chữ cùng với nhiều từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu đã góp phần tạo nên thành công trong nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật.

Mở đầu bài thơ, tác giả dựng lại khung cảnh buổi gặp gỡ đáng nhớ giữa hai chú cháu:

Ngày Huế đổ máu Chú Hà Nội về Tinh cờ chú, cháu Gặp nhau Hàng Bè.

Cuộc gặp gỡ đáng nhớ bởi nó diễn ra trong thời gian, không gian đặc biệt: Ngày Huế đổ máu. Huế đổ máu, Huế chiến đấu ác liệt Đềngăn chặn bàn chân xâm lược của giặc Pháp vì chúng muốn chiếm lại nước ta. Ngày ấy là ngày mọi người không thể nào quên. Hoàn cảnh điển hình đó càng tô đậm thêm tính cách của nhân vật Lượm.

Trang phục của Lượm giống như trang phục của các chiến sĩ Vệ quốc bởi Lượm cũng là một chiến sĩ thực sự. Nhưng Lượm còn rất bé nên cái xắc đeo bên mình cũng chỉ xinh xinh. Chiếc mũ ca lô đội lệch bộc lộ vẻ tinh nghịch và hiếu động.

Lượm được nhà thơ miêu tả với tấm lòng yêu mến chân thành:

Chú bé loắt choắt Cái xắc xinh xinh Cái chân thoăn thoắt Cái đầu nghênh nghênh

Ca lô đội lệch Mồm huýt sáo vang Như con chim chích Nhảy trên đường vàng...

Dáng Lượm loắt choắt, đã nhỏ lại gầy nhưng nhanh nhẹn và tinh nghịch. Chân thì thoăn thoắt, rất nhanh và rất nhẹ. Đầu nghênh nghênh, lúc nghiêng bên này, lúc nghiêng bên kia. Nhịp thơ nhanh gợi lên hình ảnh chú bé vui tươi, nhí nhảnh, yêu đời.

Đặc điểm bên ngoài phần nào đã thể hiện tính cách bên trong của Lượm. Ca lô không chịu đội thẳng mà đội lệch. Miệng luôn huýt sáo vang. Lượm chẳng khác nào như con chim chích bé nhỏ nhảy trên đường vàng.

Lượm hồn nhiên kể chuyện:

- Cháu đi liên lạc Vui lắm chú à Ỏ đồn Mang Cá Thích hơn ở nhà!

Bấy giờ, cái gian khổ của kháng chiến trường kì chưa tới. Mọi người đang sống trong không khí phấn khởi hào hứng của độc lập, tự do sau Cách mạng tháng Tám. Cái vui của Lượm bắt đầu từ niềm vui của đất nước, của dân tộc. Lượm vui trong lòng, vui ngoài nét mặt, dáng điệu, cử chỉ, lời nói. Tưởng chừng cái xắc cũng vui lây, cũng nhún nhảy theo nhịp chân của chú bé. Đeo xắc là dấu hiệu của người làm cán bộ. Lượm thấy oai lắm, ra vẻ lắm nên tỏ ra rất tự hào.

Giống như các bạn cùng lứa tuổi, Lượm rất hiếu động. Đặc điểm này đã được hướng vào những công việc có ích cho kháng chiến. Hình ảnh Lượm lúc chia tay tác giả thật đẹp và đầy sức sống:

Cháu cười híp mí Má đỏ bồ quân

Cả câu: Thôi chào đồng chí! cũng mang dấu ấn của niềm vui. Lượm chào chú bằng đồng chí, rất tinh nghịch, dí dỏm, mà cũng rất nghiêm túc, bởi Lượm đã tham gia kháng chiến, cùng chung lí tưởng cách mạng.

 

Đoạn thơ dùng thể thơ bốn chữ, nhịp nhanh, cùng nhiều từ láy (loắt choắt, thoăn thoắt, nghênh nghênh,... ) góp phần thể hiện hình ảnh Lượm - một em bé liên lạc hồn nhiên, vui tươi, say mê tham gia công tác kháng chiến thật đáng mến, đáng yêu.

Câu chuyện của Lượm trong chuyến đi liên lạc cuối cùng được kể qua lời của người kể với những cảm xúc đau xót, tiếc thương, tự hào được biểu hiện trực tiếp và qua cả cách nhìn, cách miêu tả.

Khi nghe tin Lượm hi sinh, tác giả đau đớn thốt lên:

Ra thế Lượm ơi!...

Kỉ niệm về cuộc gặp gỡ với chú bé liên lạc còn tươi nguyên trong lòng nhà thơ thì bỗng dưng có tin chẳng lành. Câu thơ bình thường bỗng nhiên bị ngắt làm đôi. Âm điệu ngập ngừng và dấu chấm than thể hiện tâm trạng ngạc nhiên và xúc động đến bàng hoàng.

Tác giả hình dung ra tình huống hi sinh của Lượm thật cụ thể. Cũng như bao lần đi làm nhiệm vụ, Lượm dũng cảm, nhanh nhẹn, hăng hái và đầy quyết tâm, không nề nguy hiểm:

Một hôm nào đó Như bao hôm nào Chú đồng chí nhỏ Bỏ thư vào bao

Vụt qua mật trận Đạn bay vèo vèo Thư đề “Thượng khẩn"

Sợ chi hiểm nghèo?

Chiến trường đầy khói lửa nhưng Lượm vẫn xông pha làm nhiệm vụ. Bỗng loè chớp đỏ, Thôi rồi, Lượm ơi! Kể lại, hình dung lại sự việc mà tưởng chừng như tác giả đang tận mắt chứng kiến cái giây phút đau đớn ấy nên không kiềm chế được, tự đáy lòng bật thốt lên tiếng kêu đau đớn. Câu thơ như tiếng nấc nghẹn ngào đầy xót thương và cảm phục của tác giả, của chúng ta trước cái chết bất

ngờ của người chiến sĩ nhỏ. Chú bé đã hi sinh anh dũng giữa tuổi thiếu niên hồn nhiên, tươi trẻ đầy hứa hẹn. Nhà thơ không dừng lâu ở nỗi đau xót mà ông cảm nhận rằng sự hi sinh của Lượm rất đỗi thiêng liêng, cao cả. Chú như một thiên thần bé nhỏ yên nghỉ trên cánh đồng quê hương và hoá thân vào đất mẹ:

Cháu nằm trên lúa

Tay nắm chặt bông

Lúa thơm mùi sữa

Hồn bay giữa đồng...

Bao quanh Lượm là sự sống mơn mởn đang lên. Hương lúa thơm như mùi sữa mẹ. Sự hi sinh của Lượm vô cùng nhẹ nhàng, thanh thản. Câu thơ: Hồn bay giữa đồng khẳng định tinh thần bất tử của Lượm. Lượm đã chết cho quê hương xứ sở.

Câu thơ Lượm ơi, còn không? là một câu hỏi tu từ được tách ra thành một khổ thơ riêng có tác dụng nhấn mạnh, đặc tả nỗi đau đớn xót xa và niềm bâng khuâng, nhớ tiếc khôn nguôi của tác giả.

Hai khổ thơ cuối lặp lại như một điệp khúc khắc sâu hình ảnh đẹp đẽ của Lượm trong tâm hồn mọi người:

Chú bé loắt choắt Cái xắc xinh xinh Cái chân thoăn thoắt Cái đầu nghênh nghênh

Ca lô đội lệch Mồm huýt sáo vang Như con chim chích Nhảy trên đường vàng...

Lượmlà bài thơ hay trong số những bài viết về tuổi nhỏ Việt Nam hồn nhiên, dũng cảm. Em thấy Lượm rất xứng đáng với những gương sáng của thanh thiếu niên thế hệ trước như Lí Tự Trọng, Kim Đồng, Lê Văn Tám, Vừ A Dính, xứng đáng là đàn anh của những anh hùng dũng sĩ thiếu niên như Nguyễn Bá Ngọc, Kpa Klơng, Nguyễn Văn Hoà... thời đánh Mĩ.

Nguồn: